А

Açık pozisyon (open position)
Açık pozisyon (open position) – aynı hacimde aksi ticari ameliyyatla
dengeleştirilmeyen, gerçekleştirilmeyen kar veya zarara sahip ticari işlemdir.

Artım (uptick)
Artım (uptick) – önceki fiyatdan daha yüksek fiyatı belirleyen kotadır.

Artış (rally)
Artış (rally) – iniş hareketleri sonrasında fiyatların yeniden artmasıdır.

ABD temel faiz oranları (US prime rate)
ABD esas faiz oranları (US prime rate) – Amerikan bankaları tarafından
müşterilerle finansal işlemlerde uygulanan faiz oranlarıdır.

Avrupa Merkez Bankası (European Central Bank, ECB)
Avrupa Merkez Bankası (European Central Bank, ECB) – Avrupa Para Birliğinin
merkez bankasıdır.

Avrupa Para Birliği (European Monetary Union - EMU)
Avrupa Para Birliği (European Monetary Union - EMU) – Avrupa Para Birliği içinde
istikrarı sağlamayı amaçlayan ve bunu Birlik üyesi ülkeler arasında, sabit fakat
ayarlanabilir döviz kurları esasına bağlayan bir para sistemidir. Sistemin temel
amacı, Avrupada döviz kurlarındaki dalgalanmalardan uzak bir parasal istikrar
bölgesi yaratmaktır. Üye ülkeler - Almanya, Fransa, Belçika, Lüksemburg,
Avusturya, Finlandiya, İrlanda, Danimarka, İtalya, Yunanistan, Hollanda,
Ingiltere, İspanya, İsveç ve Portekiz.

Arbitraj (arbitrage)
Arbitraj (arbitrage) – Fiyat riskini önleyerek ,yanlış fiyatlanmış varlıklarda
alım aatım yaparak kar eden, böylece fiyatları dengeleyen piyasa
katılımcılarıdır.

Ayarlama (adjustment)
Ayarlama (adjustment) – devlet yetkili kurumları tarafından Ödemeler Eksiğinin
düşürülmesi veya döviz fiyatının belli seviyyede tutulması amacıyla uygulanan iç
ekomomik politika yöntemleri toplumudur.

Aksi pozisyon (offsetting transaction)
Aksi pozisyon (offsetting transaction) – açık pozisyonlarda piyasa riskini
kısmen veya tamamen kaldırmak için uygulanan ticari işlemdir.


B

Bundesbank (Bundesbank, Buba)
Bundesbank (Bundesbank, Buba) – Alman Merkez Bankası.

1944 yıl Bretton Woods anlaşması (Bretton Woods Agreement)
1944 yıl Bretton Woods anlaşması (Bretton Woods Agreement) – II. Dünya Savaşı
sonrasında kambiyo kurlarının dünya ticaretini geliştirici bir sisteme göre
saptanması için “Uluslararası Para Anlaşması” ile uluslararası ödemelerde
kullanılacak yeni bir sistem geliştirilmiştir. Anlaşmaya katılan ve parasını
altına dönüştürülebilir yapmayı kabul eden her ülkenin parasının değeri dolara
göre saptanmıştır. Dolar altın ile dönüştürülebilirliğini koruyan tek ulusal
para olarak kalmıştır. Anlaşma ile 1 ons altın = 35 dolar ya da 1 dolar 0,88867
gr. altın olarak belirlenmiş ve ABD dış talep olduğunda doları bu parite’si
üzerinden altına çevirmeyi kabul etmiştir. Ancak bu sistem 1971 yılına kadar
devam edebilmiştir. 1971 yılından itibaren bu sistemin yerine Özel Çekme Hakları
(Special Drawing Rights – SDR) sistemi yürürlüğe girmiştir.

Broker (broker)
Broker (broker) – piyasada komisyon ücret karşılığında alım satım işlemlerini
gerçekleştiren bireysel veya kurumsal aracı kişilerdir.

Baz döviz (base currency)
Baz döviz (base currency) – Parite yazılımındaki ilk döviz kurudur. Genelde ABD
Doları piyasalarda baz döviz olarak işlem görer. Mesela: USD/JPY paritesinde baz
döviz Dolar, karşıt döviz Yen dir. Başka ifadeyle, baz döviz ABD dolarının başka
para birimi karşısındakı fiyatını ifade eder. Sterling (GBP), Austurya doları (AUD)
ve Euro (EUR) da parite yazılımlarında baz döviz olarak geçebilirler.
C

Ciro (turnover)
Ciro (turnover) – bakılan zaman peryodunda gerçekleştirilmiş tüm ticari
işlemlerin para ifadesiyle değerini ifade eder.
Ç

Çapraz döviz (counter currency)
Çarpaz döviz (counter currency) – Parite yazılımında ikinci olarak yeralan döviz
kurudur.

Çizgisel grafik (bar chart)
Çizgisel grafik (bar chart) – bu tip grafikde fiyat dalağalanmalarının 4 genel
seviyyesini görüntülenir: dikey çizgi dalgalanma zamanı ulaşılan en düşük ve en
büyük fiyat seviyyelerini, dikey çizgiden sol ve sağ çıkıntılar açılış ve
kapanış fiyatlarını ifade eder.
D

Day trader (day trader)

Day trader (day trader) – ticari emirlerini piyasanın çalıştığı gün boyunca
gerçekleştiren ve bir sonraki güne öteleme yapmayan piyasa katılımcısıdır.

Değişken Marja (variation margin)
Değişken Marja (variation margin) – İstenmeyen fiyat hareketleri zamanı brokerin
talebi ile müşterinin Ticari Hesaba ileve ekleyeceyi para miktarıdır.

Devalüasyon (devaluation)
Devalüasyon (devaluation) – Ulusal paranın, yabancı para birimleri karşısında
değerinin isteyerek belli bir amaca yönelik olarak düşürülmesidir.

Defisit (deficit)
Defisit (deficit) – Bir ülkenin negative Ticari ve Cari Ücret Dengesidir.

Dizi (range)
Dizi (range) – piyasanın çalıştığı gün boyunca fiyatların en üst ve alt
seviyyeleri arasında farktır.

Diler (dealer)
Diler (dealer) – ticari anlaşmalarda alım satım kurları arasında farktan kar
sağlamayı hedefleyen aracı bireysel veya kurumsal kuruluşlardır.

Dalgalanma (volatility)
Dalgalanma (volatility) – zaman içinde dövizin fiyat değişimidir.

Döviz (currency)
Döviz (currency) –Bir ülkede ödeme sırasında geçerli olan her türlü bono, çek,
kredi mektubu, poliçe, havale gibi her türlü değerli kağıda verilen addır. Nakit
olan paralara “efektif döviz” de denmektedir.

Döviz kuru (currency pair)
Döviz kuru (currency pair) – Forex piyasasında iki ülkenin kota edilen para
birimlerinin birbirlerine karşı değerlerini ifade eder. Mesela; EUR/USD.

Döviz taslimat tarihi (value date)
Döviz taslimat tarihi (value date) – tarafların ticari anlaşmalarına uygun
şekilde takas işlemleri 2 iş günü içerisinde gerçekleştirilir. Spot döviz
ticareti zamanı dövizin fiili olarak taslimatı ticari işlemin yapıldığı tarihten
bir sonraki iş günü gerçekleştirilir.

Döviz riski (currency risk)
Döviz riski (currency risk) – döviz kurunun beklenmedik yönde fiyat değişiminden
oluşan risk faktörleridir.

Döviz ticareti (Forex, FX)
Döviz ticareti (Forex, FX) – aynı zamanda bir para birimi karşılığında diğer
para biriminin alınması veya satılmasıyla gerçekleştirilen ticaretdir.

Düşüş trendi (ayı piyasası) (bear market)
Düşüş trendi (ayı piyasası) (bear market) – fiyat hareketlerinin düşüş yönünde
gerçekleştiği piyasadır.

Dengeli durum (square)
Dengeli durum (square) – Alım satım işlemlerinin dengeli durumudur. Bu zaman
Ticari Hesapta açık pozisyonlar olmaz.

Döviz kuru (rate)
Döviz kuru (rate) – Bir ülkenin ulusal parasının yabancı ülkelerin parası
cinsinden değeridir.

Değer kaybı (depreciation)
Değer kaybı (depreciation) – mevcut piyasa koşullarının etkisi altında dövizin
değer kaybıdır.

Değer düşürme (depreciation)

E

Enflyasyon (inflation)
Enflyasyon (inflation) – para arzı ve banka kredilerindeki artış nedeniyle talep
fazlasının yol açtığı genel fiyat artışıdır.


Euro (euro)
Euro (euro) – Avrupa Birliği ülkelerinde ECU-nun yerini almış (European Currency
Unit) para birimidir.

En uygun fiyat (at or better)
En uygun fiyat (at or better) – ticari emirde belirtilen veya daha uygun fiyatla
alım satım işlemlerini gerçekleştirmesi için dilere gönderilen ticari talimatdır.

“Etkileyici reaksiyon” (contagion)
«Etkileyici reaksiyon» (contagion) – ekonomik krizin bir mali piyasadan diğerine
yansımasıdır. 1997 yılında İndoneziyada yaşanmış siyasi kriz ülkenin döviz
fiyatına büyük ölçüde etkileyici tepki göstermiş ve daha sonra bu tepki tüm
Asiya mali piyasalarına yansımıştır. Bu olay “Asiya krizi” olarak tanımlanır (Asian
Contagion).
F

«flat/square» pozisyon
«flat/square» pozisyon – dilerlerin veya brokerlerin deyiminde tam olarak
etkisiz hale getirilmeyen pozisyondur.
G

Günlük ticari emir (end of day order - EOD)
Günlük ticari emir (end of day order - EOD) – ticari günün sonuna kadar işlem
yapacak alım satım talimatıdır.

Gerçekleştirilmeyen kar/zarar (unrealized gain/loss)
Gerçekleştirilmeyen kar/zarar (unrealized gain/loss) – açık pozisyonlar
kapatılmadığı sürece ticari işlemde kar vaya zarar mikatarları paritenin fiyat
değişimine bağlı olarak değişir. Ticari işlem sonucunda kar veya zararlar yalnız
pozisyon kapandığı zaman gerçekleştirilmiş olur.

Gayri Safi Milli Hasila GSMH (Gross National Product - GNP)
Gayri Safi Milli Hasila GSMH (Gross National Product - GNP) – bir ülkenin yurt
dışında çalışan vatandaşlarının ülkeye gönderdikleri faktör gelirlerinin
GSYİH’ya eklenip, ülkede çalışan yabancıların kendi ülkelerine gönderdikleri
faktör gelirlerinin GSYİH’dan düşülmesi ile elde edilen değerdir.

Gayri Safi Yurtiçi Hasila GSYİH (Gross Domestic Product - GDP)
Gayri Safi Yurtiçi Hasila GSYİH (Gross Domestic Product - GDP) – bir ülke
vatandaşlarının veri bir yıl için ürettikleri toplam mal ve hizmetlerin, belli
bir para birimi karşılığındaki değerinin toplamıdır.
H

Hesap açığı-Defisit (deficit)
Hesap açığı-Defisit (deficit) – Bir ülkenin negative Ticari ve Cari İşlem
Dengesidir.
I

İlk Giren İlk Çıkar (First In First Out - FIFO)
İlk Giren İlk Çıkar (First In First Out - FIFO) – Açık pozisyonların
gerçekleştirilme sırasına uygun düzenle kapatılmasıdır.

İlk marja (initial margin)
İlk marja (initial margin) – ticari işlemlerin gerçekleştirilmesi için hesaba
yatırılan miktardır.

İlave (accrual)
İlave (accrual) – forvard işlemlerinde uygulanan ve depozit svopuyla direkt
alakalı şekilde hesaplanan ilave ödemedir.

İki yönlü kota (two-way price)
İki yönlü kota (two-way price) – hem alış, hem satış fiyatının belirlendiği
kotadır.
K

Kısa vadeli pozisyon (short position)
Kısa vadeli pozisyon (short position) – piyasada fiyatların artmasıyla kar
miktarı azalan ticari işlemdir. Döviz kurunda baz dövizin satılmasıyla ticari
işlem yaptığınızda kısa vadeli pozisyon almış olursunuz.

Kapatılmış pozisyon (closed position, squared position)
Kapatılmış pozisyon (closed position, squared position) – kotasyonların
etkilemediyi pozisyondur. Açık pozisyonun kapatılması aksi yönde ticaret emrinin
gerçekleştirilmesiyle uygulanır.

Kablo (Cable)
Kablo (Cable) – GBP/USD kurunun istiare ismidir. İlk olarak 19′cu yüzyılda
transatlantik kablo hattıyla sterlin Amerika kıtasına transfer edilmeğe başladı
ve sonuçta GBP/USD kurunun kablo deneyimi yarandı.

Kivi (Kiwi)
Kivi (Kiwi) – Zelanda dolarının teknik ismidir.

Kliring (clearing)
Kliring (clearing) – ticari sözleşmelerle bağlı takas işlemlerin
sonuçlandırılmasıdır.

Kitap (book)
Kitap (book) – piyasa katılımcılarının deyiminde tüm ticari sözleşmelerin takas
işlemlerini ifade eder.

Komisyon ücret (commission)
Komisyon ücret (commission) – broker tarafından müşterinin ticari emirlerini
gerçekleştirmesi karşılığında alınan ücrettir.

Kota (quote)
Kota (quote) – mevcut piyasa fiyatıyla ifade edilen döviz kurlarıdır.

Kaldıraç (leverage)
Kaldıraç (leverage) – Yatırlan teminat sayesinde hesapta bulunan miktarın
üzerinde işlem yapabilme hakkıdır.

Kısa vadeli pozisyon almak (going short)
Kısa vadeli pozisyon almak (going short) – baz dövizin satılması veya karşıt
dövizin alınmasıyla gerçekleştirilen ticareti işlemdir.


Kross-kota (cross currency pairs or cross rate)

Kontrat (contract)
Kontrat (contract) – standart ticari işlem hacmidir.
L

Lot (lot)
Lot (lot) – Döviz piyasa alım satım işlemlerinde standart ticari işlem
büyüklüğüdür.

Likit piyasa(liquidity)
Likit piyasa (liquidity) – Herhangi katılımcının fiyat seviyesine direkt olarak
etkileyici tesir yeteneği olmayan ve istenilen hacimde ticari işlemlerin
gerçekleştirilmesi mümkün olan piyasalardır. Her an her yerde birileri alış
işlemi gerçekleştirirken bir diğeri de satış yaptığı için FX piyasası dünyanın
en likit piyasası haline gelmiştir.
M

Müdahele (intervention)
Müdahele (intervention) – Merkez Bankalar tarafından ulusal paranın, belli bir
amaca yönelik olarak yabancı para birimleri karşısında değerinin isteyerek
değiştirilmesi amacıyla yapılan müdahelelerdir.

Market-meyker (market maker)
Market-meyker (market maker) – müşterilerin ticari işlemleri gerçekleştire
bilmesi için herhangi finansal aracın alım satım fiyatlarını yayımlayan piyasa
katılımcısıdır.

Muamele tarihi (transaction date)
Muamele tarihi (transaction date) – ticari anlaşmanın yapıldığı tarihdir.
N

Net pozisyon (net position)
Net pozisyon (net position) – aksi ticari işlemle denge edilmeyen döviz kurunun
alım satım işlemidir.
O

Onaylama (confirmation)
Onaylama (confirmation) – ticari şartların belirtildiği ve tarafların bu
şartlarla sözleşmeyi gerçekleştirdiği belgedir.

Over the counter piyasa (over the counter - OTC)
Over the counter piyasa (over the counter - OTC) – organize piyasalara (borsa)
alternatif piyasalardır. Alım satım işlemlerinin bir borsa çatısı altında
gerçekleştirilmesi yerine, telefon veya aracı kurumların kendi aralarında
iletişimi sağladıkları bir bilgisayar işlem ağı ile gerçekleştirildiği
piyasadır. Müşterinin ihtiyacına uygun koşullarda alım satım gerçekleşebilir.
Ö

Ötelenmiş pozisyon (overnight position)
Ötelenmiş pozisyon (overnight position) – sonraki iş gününe ötelenen ticari
işlemdir.

Öteleme (roll-over)
Öteleme (roll-over) – Forex piyasaında takas işlemler 2 iş günü içerisinde
gerçekleştirilir. New York kapanış saati olan 17, 00 (Bize göre 24,00)
itibariyler pozisyon kapatılmadıysa dövizin fiili olarak teslimatını ortadan
kaldırmak için pozisyonlar otomatik olarak kapatılıncayakadar ötelenirler.
P

Pozisyon (position)
Pozisyon (position) – alınan herhangi döviz çeşitinin net miktarıdır.

Prim (premium)
Prim (premium) – döviz piyasalarında forvard ve fyuçers fiyatlarıyla spot fiyat
arasındaki farktır.
R

Rehine (collateral)
Rehine (collateral) – ticari anlaşmada tarafların karşılıklı sorumlulukları
yerine geritmesi amacıyla kullanılan ve müşterinin ticari Hesabında teminat
olarak saklanılan para miktarıdır.
T

Tasfiye (liquidation)
Tasfiye (liquidation) – ters ticari işlem gerçekleştirilerek açık pozisyonun
kapatılmasıdır.

Ters ticaret (round trip)
Ters ticaret (round trip) – eş miktarda döviz kurunun hem alınması, hem
satılmasıyla gerçekleştirilen ticarettir.

Temel göstergeler (indikatörler) (leading indicators)
Temel göstergeler (leading indicators) – mevcut iktisadi durumu ve geleceğe
yönelik ihtimalleri kıymetlendirmek için kullanılan istatistik göstergelerdir.

Teminat (margin)
Teminat (margin) – Yapılan işlem karşılğında hesapta meydana gelecek azalmayı
karşılamak için yatırılan tutardır.

Ters parite (cross currency pairs or cross rate)
Ters parite (cross currency pairs or cross rate) – Doların katılmadığı, iki
yabancı ülkenin para birimi kotasyonudur. Mesela; JPY/GBP.
U

Uzun vadeli pozisyon (long position)
Uzun vadeli pozisyon (long position) – döviz kurunda baz dövizin alınmasıyla
ticari işlem yaptığınızda uzun vadeli pozisyon almış olursunuz .

Uzun vadeli pozisyon almak (going long)
Uzun vadeli pozisyon almak (going long) – yatırım veya spekülyasyon maksatlı
borsa ticareti işlemini ifade eder.
Y

Yeniden değerlendirilme (revaluation)
Yenidən değerlendirme (revaluation) – Merkezi Bankaların uyguladıkları sıkı veya
gevşek para politikalarıyla döviz kuru seviyesine müdahelelerdir. Bak.
Devalüasyon

«Yediler Grubu» (G7)
«Yediler Grubu» (G7) – Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, İngiltere ve
ABD’den oluşmak üzere önemli sanayileşmiş ülkeler tarafından ekonomik
politikaların koordinasyonunu sağlamak amacıyla 1975 yılında kurulmuş bir
forumdur.

Yükselen trend (boğa piyasası) (bull market)
Yükselen trend (boğa piyasası) (bull market) – fiyat hareketleri artış yönünde
gerçekleşen piyasadır.